Nhiều người cho rằng may mắn đến một cách ngẫu nhiên, người nào “số đỏ” thì nhiều may mắn, “số đen” thì gặp toàn vận xui. Tuy nhiên trong khoa học hướng nghiệp, các nhà nghiên cứu cho rằng chúng ta có thể lên kế hoạch cho sự ngẫu nhiên (may mắn) này.

Ví dụ, một bạn trẻ năng tham gia các cuộc thi hoặc gặp gỡ người trong doanh nghiệp, sau khi ra trường có thể ‘may mắn’ được người đó giới thiệu vào làm trong doanh nghiệp. Một bạn trẻ chịu tìm hiểu thông tin thị trường lao động có thể ‘may mắn’ đón đầu được xu hướng việc làm và tìm được một công việc lương cao.

Những ví dụ trên nằm trong học thuyết Krumboltz hay còn có tên gọi lý thuyết ngẫu nhiên có kế hoạch.

*Lưu ý: Để có kết quả hướng nghiệp tốt nhất cho con, chúng tôi khuyến khích cha mẹ sử dụng kết hợp nhiều phương pháp khác nhau để có sự đối chiếu phù hợp.

Bản chất của học thuyết Krumboltz

Sự may mắn trong sự nghiệp không chỉ đến từ những quyết định và nỗ lực cá nhân mà còn bắt nguồn từ sự hỗ trợ và ảnh hưởng của gia đình. Theo Krumboltz, môi trường gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển sự nghiệp của mỗi người. Trong bài viết này, chúng ta sẽ khám phá cách cha mẹ và con cái cùng nhau tạo nên một môi trường tích cực, giúp hình thành sự may mắn trong sự nghiệp.

Cha mẹ là người mẫu đầu tiên

Cha mẹ là những người đầu tiên ảnh hưởng lớn đến con cái. Sự lựa chọn nghề nghiệp của cha mẹ có thể tạo ra những ảnh hưởng mạnh mẽ đối với quan điểm của con cái về sự nghiệp. Bằng cách chia sẻ những câu chuyện thành công, thất bại và những bài học từ cuộc sống, cha mẹ giúp con cái hiểu rõ hơn về thế giới làm việc và định hình mục tiêu nghề nghiệp của con. Ví dụ nếu con sinh ra trong một gia đình có cha mẹ làm nghệ thuật, con được tiếp xúc với nghệ thuật từ nhỏ và có nhiều kiến thức cũng như mối quan hệ trong ngành này. Các con sinh ra có bố mẹ làm kinh doanh cũng có thể trở nên nhạy bén hơn trong kinh doanh. Con cái có thể chọn ‘nối nghiệp’ hay không nối nghiệp theo nghề của cha mẹ, điều quan trọng là cha mẹ chia sẻ đầy đủ cho con những thông tin đa chiều về nghề.

Tạo nên môi trường học thuật tích cực

Tạo ra một môi trường học thuật tích cực cho con cái trong giai đoạn cấp 3 đòi hỏi sự quan tâm và hỗ trợ đặc biệt từ phía cha mẹ. Một cách hiệu quả để thực hiện điều này là tạo ra một không gian học thuật tích cực tại nhà. Việc này không chỉ giúp họ học tốt hơn mà còn tạo ra sự động viên và khích lệ sự tò mò.

Đầu tiên, cha mẹ có thể thiết lập một khu vực học tập riêng biệt tại nhà với đầy đủ đồ dùng học tập và ánh sáng tốt. Một bàn làm việc gọn gàng và sách vở sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho con tập trung vào học tập. Hỗ trợ kỹ thuật cũng có thể được tích hợp, như sử dụng máy tính hoặc máy tính bảng để nghiên cứu và làm bài tập.

Thứ hai, cha mẹ nên khuyến khích thói quen học tập hợp lý và chính xác. Điều này bao gồm việc thiết lập một lịch trình học tập ổn định và giúp con xác định những mục tiêu ngắn hạn và dài hạn. Bằng cách này, không chỉ giúp con duy trì sự tự quản lý mà còn tạo ra một tinh thần học thuật tích cực, khích lệ họ không ngừng tiến bộ và phát triển.

Đọc thêm: Mục tiêu – bánh lái của cuộc đời | Phương pháp 3x3x3 giúp con học tập và chinh phục mục tiêu hiệu quả

Cuối cùng, việc thường xuyên thảo luận về tiến trình học tập và quan tâm đến những thách thức mà con đang gặp là cực kỳ quan trọng. Cha mẹ có thể tạo ra không khí thoải mái để con cảm thấy tự tin chia sẻ về học tập và cung cấp sự hỗ trợ cần thiết. Bằng cách này, cha mẹ không chỉ là người hướng dẫn mà còn là nguồn động viên lớn, giúp con cái xây dựng một môi trường học thuật tích cực và đạt được thành công trong sự nghiệp học tập. 

Khích lệ sự tự do lựa chọn

Học thuyết Krumboltz nhấn mạnh ý tưởng rằng quá trình lựa chọn nghề nghiệp không phải là một hành trình thẳng, mà là một hành trình đổi hướng và thích ứng với các tình huống mới. Cha mẹ có thể giúp con cái hiểu rằng sự đa dạng trong sự nghiệp là điều tự nhiên, và con có quyền tự do lựa chọn theo đuổi đam mê và sở thích cá nhân.

Tuỳ theo mỗi đặc điểm tính cách mà con có thể thích và phù hợp với những ngành nghề khác nhau. Ví dụ theo trắc nghiệm tính cách Holland, con có tính quản lý cao có thể thích các công việc kinh doanh, trong khi con có nhóm nghiên cứu nổi trội có thể thích các ngành về khoa học, tâm lý.

Một trong những nhóm tính cách thường gây nhiều sự “đau đầu” cho cha mẹ liên quan đến chọn nghề chọn trường là con cái có nhóm nghệ thuật. Đây là nhóm các con có sở thích nghệ thuật, thường có xu hướng thích và nghĩ đến những công việc nghệ thuật – trong đó có nhiều công việc khiến cha mẹ lo lắng về sự ổn định. Để khích lệ con khám phá thêm nhóm tính cách này, cha mẹ có thể:

Hỗ trợ sự tự do sáng tạo: Khuyến khích con tham gia các khóa học nghệ thuật hoặc nhóm làm việc sáng tạo để phát triển kỹ năng và tạo ra cơ hội thực tế trong lĩnh vực nghệ thuật.
Tìm hiểu về ngành nghệ thuật: Hỗ trợ con hiểu rõ hơn về các ngành nghệ thuật khác nhau và cung cấp thông tin về cơ hội nghề nghiệp trong lĩnh vực này, từ họa sĩ đến thiết kế đồ họa hay quản lý nghệ thuật.

Hỗ trợ con trong quá trình thất bại

Sự may mắn không chỉ đến từ những thành công mà còn từ khả năng học từ thất bại. Cha mẹ có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ con cái vượt qua khó khăn và tìm kiếm cơ hội mới. Bằng cách tạo ra một môi trường hỗ trợ và khích lệ, cha mẹ giúp con cái phát triển sự kiên nhẫn và lòng tự tin cần thiết để đối mặt với những thách thức nghề nghiệp.

Trong giai đoạn cấp 3, nơi áp lực học tập tăng cao, cha mẹ đóng vai trò quan trọng trong việc giúp con cái vượt qua những thất bại và học hỏi từ chúng. Ví dụ, nếu con gặp khó khăn trong một kỳ thi quan trọng, cha mẹ có thể tạo điều kiện cho con cảm thấy thoải mái chia sẻ với cha mẹ về thất bại và lo lắng hoặc hướng dẫn con nhìn nhận thất bại là một cơ hội để học hỏi và cải thiện.

Trong tình yêu và sự hỗ trợ của gia đình, cha mẹ và con cái cùng nhau tạo nên sự may mắn trong sự nghiệp theo học thuyết Krumboltz. Sự đồng lòng và tình cảm gia đình có thể là nguồn động viên mạnh mẽ để vượt qua mọi thách thức và xây dựng sự nghiệp thành công và đầy ý nghĩa. 

Đọc thêm các bài viết thuộc Chuỗi bài viết: Các phương pháp khoa học giúp cha mẹ định hướng nghề nghiệp cho con.

The post Lý thuyết ngẫu nhiên có kế hoạch Krumboltz & những điều cha mẹ có thể làm để mang lại may mắn cho con trong hành trình nghề nghiệp appeared first on Hướng nghiệp, chọn ngành cùng RMIT​.

Thuyết học tập xã hội của Albert Bandura, là một cơ sở lý thuyết quan trọng trong việc hiểu về quá trình học tập và phát triển cá nhân. Albert Bandura, một nhà tâm lý người Canada, đã đưa ra Học thuyết Nhìn nhận Xã hội vào những năm 1960. Điểm nổi bật của lý thuyết này là nhấn mạnh sự ảnh hưởng của môi trường xã hội và những người xung quanh trong quá trình hình thành tính cách và hành vi của con người. Theo Bandura, con người không chỉ học thông qua việc nhận thức và làm theo mô hình người khác, mà còn thông qua quá trình tự kiểm soát, tự đánh giá và đặt mục tiêu cho bản thân.

Mô phỏng và học qua quan sát

Một trong những nguyên lý quan trọng của Thuyết học tập xã hội là khái niệm về mô phỏng và học qua quan sát. Bandura đề xuất rằng chúng ta không chỉ học thông qua trải nghiệm cá nhân mà còn có khả năng học bằng cách quan sát người khác. Điều này áp dụng đặc biệt quan trọng khi nói đến việc dạy con phát triển nghề nghiệp.

Việc giới thiệu con cái với những mô hình tích cực, những người có nghề nghiệp thành công, có thể tạo động lực mạnh mẽ để con học hỏi và phát triển những kỹ năng và đặc tính quan trọng. Mặt khác, quá trình này cũng giúp con hiểu rõ hơn về bản thân và xác định hướng sự nghiệp phù hợp với tính cách và ước mơ cá nhân.

Ví dụ, nếu con đang quan tâm đến lĩnh vực Marketing, cha mẹ có thể hỗ trợ con bằng cách:

Tìm trong mạng lưới quan hệ bạn bè của cha mẹ có người làm Marketing để giới thiệu trò chuyện với con
Hướng dẫn con tìm đến các nội dung trên kênh YouTube hoặc Podcast hoặc các bài viết trên Internet của những người làm Marketing chia sẻ
Tìm các đầu sách về Marketing hoặc được viết bởi người làm Marketing để con đọc

Cha mẹ có thể hướng dẫn con đặt các câu hỏi theo gợi ý bên dưới khi tiếp cận những người đang làm việc trong ngành con quan tâm:

Anh/chị có thể chia sẻ về hành trình sự nghiệp của mình từ khi bắt đầu làm việc đến hiện tại được không?
Những mặt trái hay khó khăn của nghề anh/chị đang làm là gì?
Anh/chị thường xuyên sử dụng những kỹ năng nào trong công việc hàng ngày? Kỹ năng nào anh/chị cho là quan trọng nhất để thành công trong ngành nghề này?
Anh/chị có những nguồn tài nguyên, sách, hoặc khóa học nào mà anh/chị nghĩ rằng sẽ hữu ích cho một sinh viên cấp 3 như em muốn hiểu rõ hơn về ngành nghề của mình?

Hiện nay ngoài thị trường có nhiều chương trình Mentoring kết nối con với những người đã thành công trong doanh nghiệp, giúp con học hỏi thêm từ những người đi trước, cha mẹ có thể giới thiệu các con kết nối qua các trang như:

https://mentoring.rmit.edu.au/p/p5 – chương trình Mentoring dành riêng cho sinh viên RMIT kết nối con đến hơn 700 mentors là các quản lý cấp cao của doanh nghiệp.
https://linkedin.com/ – mạng xã hội việc làm, giúp con tạo dựng mối quan hệ với những người đang đi làm trong doanh nghiệp.
https://mentori.vn/ – nền tảng cố vấn dành cho sinh viên đại học.

Với các bạn học sinh cấp 3, các em có thể tham khảo một số kênh như:

https://menteelogy.ybox.vn/ – chương trình cố vấn miễn phí kết nối với hơn 500 mentors là những người đang làm trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Chương trình này được vận hành bởi khá nhiều em học sinh cấp 3.
ROAD – Hướng nghiệp & Đào tạo – tổ chức thường xuyên làm các hoạt động hướng nghiệp cho học sinh cấp 3.

Hỗ trợ con phát triển sự tự chủ trong hành trình định hướng nghề nghiệp

Thuyết học tập xã hội không chỉ dừng lại ở việc quan sát và mô phỏng, mà còn đặt tâm điểm vào khả năng tự kiểm soát và tự đánh giá. Việc hỗ trợ con xây dựng mục tiêu nghề nghiệp, khen ngợi những thành công nhỏ, và giúp con đối mặt với thất bại là những yếu tố quan trọng để phát triển sự tự hiệu quả và lòng tự tin, đặc biệt khi con đang ở độ tuổi 16-18.

Hỗ trợ con xây dựng mục tiêu

Phương pháp SMART là một công cụ hiệu quả để xây dựng mục tiêu nghề nghiệp có cơ sở và đo lường được. SMART là viết tắt của Specific (Cụ thể), Measurable (Đo lường được), Achievable (Thực hiện được), Relevant (Liên quan), và Time-bound (Thời gian cụ thể).

Đầu tiên, mục tiêu cần phải Cụ thể, tức là rõ ràng và dễ hiểu. Thay vì nói “Muốn học tiếng Anh tốt,” con nên xác định mục tiêu cụ thể như “Đạt 6.5 IELTS trong vòng 6 tháng kể từ ngày 01/03/2024.”
Tiếp theo, Mục tiêu cần phải Đo lường được. Điều này đảm bảo rằng có cách để đánh giá tiến triển. Ví dụ, nếu mục tiêu là “Học tiếng Anh,” con có thể xác định một số cụ thể, chẳng hạn như “Điểm IELTS 6.5 hoặc điểm TOEIC 900.”
Mục tiêu cần phải Thực hiện được, tức là nó phải khả thi với những nguồn lực và kỹ năng hiện có của con. Nếu con bắt đầu học tiếng Anh từ số 0, một mục tiêu “Đạt IELTS 6.5 trong vòng 2 tuần” có thể không thực tế. Thay vào đó, cha mẹ có thể hướng dẫn còn giảm mục tiêu và gia tăng thời gian để nâng cao khả năng hoàn thành mục tiêu.
Mục tiêu cần phải Liên quan đến điều con hứng thú. Nếu con thực sự yêu thích lĩnh vực nào đó, việc đặt mục tiêu trong lĩnh vực đó sẽ giúp con duy trì động lực và sự hứng thú.
Cuối cùng, mục tiêu cần phải Thời gian cụ thể, đặt ra một khung thời gian để đảm bảo sự tập trung và áp đặt áp lực tích cực. Ví dụ, “Đạt được chứng chỉ IELTS 6.5 trong vòng 6 tháng.”

Với phương pháp SMART, con có một bản đồ chi tiết và có thể đo lường tiến triển một cách hiệu quả trong việc xây dựng và đạt được mục tiêu trong việc học tập và công việc của mình.

Hỗ trợ con phát triển nghề nghiệp trong thời gian học cấp 3 và đại học

Ngoài việc học tập tốt và đạt kết quả cao, cha mẹ nên khuyến khích con thực hiện các hoạt động sau để có sự phát triển nghề nghiệp toàn diện trong thời gian đi học.

Tham gia các câu lạc bộ trong trường hoặc các cuộc thi để rèn luyện khả năng làm việc nhóm, khả năng làm việc dưới áp lực cao.
Tham gia các buổi Networking, giao lưu doanh nghiệp, gặp gỡ Mentor (như đã chia sẻ phần một) để giúp con mở rộng các mối quan hệ.
Đi thực tập hoặc tham gia một công việc làm thêm để có kinh nghiệm làm việc thực tiễn.

Dựa trên Học thuyết Học tập Xã hội, việc hướng dẫn con phát triển nghề nghiệp không chỉ là về việc truyền đạt kiến thức mà còn là việc tạo ra môi trường và hỗ trợ để con có thể xây dựng những kỹ năng và lòng tin cần thiết để thành công trong sự nghiệp của mình. Hi vọng cha mẹ sẽ thấy những thông tin này hữu ích trên hành trình hướng nghiệp cho con. 

Bài viết mới thuộc Chuỗi bài viết: Các phương pháp khoa học giúp cha mẹ định hướng nghề nghiệp cho con.

*Lưu ý: Để có kết quả hướng nghiệp tốt nhất cho con, chúng tôi khuyến khích cha mẹ sử dụng kết hợp nhiều phương pháp khác nhau để có sự đối chiếu phù hợp.

Đọc thêm:

Trắc nghiệm tính cách Big Five – 5 kiểu xu hướng tính cách và cách dùng Big Five để lựa chọn ngành học phù hợp

Hướng nghiệp cùng trắc nghiệm tính cách Holland

The post Học thuyết học tập xã hội Bandura – cha mẹ hướng nghiệp cho con thông qua học tập và tương tác xã hội appeared first on Hướng nghiệp, chọn ngành cùng RMIT​.

Tiếp nối các bài viết hướng nghiệp trước đây, trong tháng 3 này, chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới cha mẹ những bài viết mới thuộc Chuỗi bài viết: Các phương pháp khoa học giúp cha mẹ định hướng nghề nghiệp cho con nhằm mang đến cha mẹ các kiến thức hướng nghiệp khoa học đa dạng hỗ trợ việc định hướng cho con. Trong bài viết này, mời cha mẹ cùng khám phá kỹ hơn về lý thuyết Big Five và cách sử dụng nó để chọn ngành nghề phù hợp cho con cái.

*Lưu ý: Để có kết quả hướng nghiệp tốt nhất cho con, chúng tôi khuyến khích cha mẹ sử dụng kết hợp nhiều phương pháp khác nhau để có sự đối chiếu phù hợp.

Trắc nghiệm tính cách Big Five là gì và tại sao nó quan trọng đối với việc chọn ngành nghề của con?

 Lý thuyết Big Five là gì?

Trắc nghiệm tính cách Big Five hay Lý thuyết Big Five (The Big Five Personality Traits hoặc Five-Factor Model (FFM)) là một mô hình nghiên cứu về tính cách con người. Năm yếu tố chính trong lý thuyết này bao gồm:

Neuroticism (Năng động/Nhạy cảm): Đo lường mức độ ổn định cảm xúc của người đó.
Extraversion (Hướng ngoại): Đo lường mức độ hoạt bát và hướng ngoại của người đó.
Openness to Experience (Mở lòng với trải nghiệm mới): Đo lường sự sẵn sàng tiếp nhận và khám phá những trải nghiệm mới.
Agreeableness (Tính dễ chịu): Đo lường mức độ hợp tác và lòng tốt của người đó.
Conscientiousness (Tính cẩn thận): Đo lường mức độ tỉ mỉ, tự giác và tự quản lý của người đó.

 Tại sao Big Five quan trọng cho việc chọn ngành nghề?

Mỗi người có một sự kết hợp khác nhau của các yếu tố này, tạo nên bản chất độc đáo của họ. Việc hiểu rõ về tính cách của con cái qua lý thuyết Big Five có thể giúp cha mẹ dễ dàng hơn trong quá trình hỗ trợ họ chọn lựa ngành nghề phù hợp.

Cách tham khảo lý thuyết Big Five để chọn ngành nghề cho con:

Neuroticism và Stress Tolerance: Nếu con có điểm neuroticism thấp, có thể làm việc trong môi trường căng thẳng, như lĩnh vực tài chính hoặc quản lý dự án.
Extraversion và Giao tiếp: Con cái có độ extraversion cao thường thích giao tiếp và làm việc nhóm, có thể phát triển trong lĩnh vực quảng cáo, marketing hoặc sự kiện.
Openness to Experience và Nghệ thuật: Nếu con thích khám phá và trải nghiệm mới, ngành nghệ thuật, thiết kế hay nghiên cứu và phát triển có thể là lựa chọn tốt.
Agreeableness và Sự hợp tác: Điểm Agreeableness cao thường làm việc tốt trong các lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, giáo dục hoặc công tác xã hội.
Conscientiousness và Quản lý: Nếu con có tính cẩn thận và tự giác, con có thể phát triển trong lĩnh vực quản lý, kế toán hoặc công nghệ thông tin.

Cha mẹ lưu ý rằng lý thuyết trên chỉ là một yếu tố trong nhiều yếu tố khác nhau để tham khảo hướng nghiệp cho con, không phải là câu trả lời chính xác tuyệt đối. Ví dụ, những người có độ extraversion thấp thì không có nghĩa là họ không thể làm việc trong các lĩnh vực như quảng cáo, marketing… bởi mỗi lĩnh vực đều rất rộng lớn và có nhiều mảng công việc phù hợp với những người có tính cách khác nhau. Cách sử dụng phù hợp đó là sau khi tìm ra nhóm điểm của con và nhóm công việc liên quan đến nhóm điểm đó, cha mẹ hãy hướng dẫn con khám phá sâu hơn thông tin từng công việc trong nhóm điểm để xác nhận xem mình phù hợp hoặc không.

Làm sao để biết con tôi có nhóm tính cách nào?

Có hai cách để cha mẹ có thể xác định con thuộc nhóm tính cách nào trong Big Five

 CÁCH 1: Làm bài trắc nghiệm (tiếng Anh) tại ĐÂY. Sau khi trả lời khoảng 50 câu hỏi sẽ được trả về đáp án số điểm tương ứng từng nhóm Cha mẹ có thể trả một khoản phí để xem báo cáo đầy đủ về nhóm tính cách.

 CÁCH 2: Cha mẹ xem mô tả bảng ở hình tiếp theo và đánh giá nhanh con thuộc nhóm cao/thấp hay trung bình (vừa cao vừa thấp) ở từng nhóm. 

Kết quả

Lý thuyết Big Five có thể là một công cụ hữu ích trong việc xác định hướng nghề nghiệp phù hợp với tính cách của con. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng đây chỉ là một trong những yếu tố cần xem xét, và sự đam mê cùng với khả năng phát triển kỹ năng cũng là những yếu tố quan trọng.

Hãy dành thời gian trò chuyện với con, tìm hiểu về đam mê và ước mơ của họ để có cái nhìn toàn diện về lựa chọn ngành nghề phù hợp. Chúc quý vị và con cái thành công trên con đường sự nghiệp của mình!

Đọc thêm các bài viết hay:

Tổng hợp Tài liệu hướng dẫn Hướng nghiệp nhanh cho con trong năm 2023

Hướng nghiệp cùng trắc nghiệm tính cách Holland

The post Trắc nghiệm tính cách Big Five – 5 kiểu xu hướng tính cách và cách dùng Big Five để lựa chọn ngành học phù hợp appeared first on Hướng nghiệp, chọn ngành cùng RMIT​.